No i stało się. Orbity wywarły pierwsze wrażenie - i było nielicho.
Gdyby ktoś zapytał, czy teatr może rzeczywiście coś „uruchomić”, odpowiedziałbym — po dzisiejszym wieczorze — że może, aż nazbyt.
Wiedziałem, że tak będzie; połowa widowni pusta, a to w teatrze bywa zapowiedzią czegoś wykraczającego poza repertuarową grzeczność. Czułem w kościach, że dostanę więcej, niż się godzi dostać za cenę biletu. Na pozór nic szczególnego: ten charakterystyczny półmrok, w którym nawet lepsze spektakle potrafią zgasnąć dość obojętnie. A jednak od pierwszych minut „Orbit” miałem wrażenie, że uczestniczę w czymś, co nie zostało stworzone, by jedynie się podobać. Raczej by rozdrapać, wyciągnąć, przewrócić do góry nogami to, co człowiek tak długo ugniatał pod skórą, aż stało się wygodnym kłamstwem.
Były chwile, że nie potrafiłem usiedzieć. Sceny, które w swojej dynamice i napięciu przypominały mi natężone reakcje psychiki na doświadczenia, których — jeśli mamy szczęście — nie przerabiamy zbyt często. Na powierzchni: taniec. W głębi: pełzająca, niepokojąca prawda o tym, jak człowiek reaguje, kiedy życie podważa mu fundamenty. Sztuka była tak gęsta, że choć siedzę już długo w domu, ciało dalej mnie telepie jak po wstrząsie.
Można przyjąć, że idzie się do teatru dla przyjemności, idzie na sztukę — potocznie: „rozrywkę”, a czasem dostaje się lustro, którego nikt nie prosił o stawianie. Wychodzi z miejscami z posypaną solą tam, gdzie dusza kiedyś rozdarła się z ciałem. Ale może właśnie na tym polega uczciwa sztuka: na przywracaniu sensów, od których uciekamy.
I dobrze.
Jeśli przyjrzeć się temu z dystansem, „Orbity” są w gruncie rzeczy precyzyjnym studium mechanizmów rządzących naszym zachowaniem. Programy, schematy, nieuświadomione ruchy emocji — to wszystko zostaje wypchnięte na scenę, jakby aktorzy, zamiast tańczyć, pozwalali naszym własnym nawykom dojść do głosu.
To samo w sobie mogłoby wystarczyć — ale czuję, że „Orbity” mają ambicję, aby iść dalej.
Z czysto scenicznego punktu widzenia świetnym zabiegiem było zestawienie aktorów i aktorek w rolach skrajnie kontrastowych. Mam tu na myśli postaci o wyrazistych biegunowościach: energiach dominujących i poddających się, miękkich i twardych, zmysłowych i siermiężnych. Cały spektakl jest przeplotem przeciwieństw, które nieustannie siebie śledzą, orbitują wokół siebie, raz na kursie kolizyjnym, innym razem w bolesnej separacji. Cały spektakl to właściwie wiraż biegunowości — lot po orbitach właśnie. Aż się zastanawiam, czy w którejś z kolejnych odsłon nie dojdzie do groteskowego przewrotu: zamiany ról, kostiumów, energii. Czy to, co dominujące, pasywne, zmysłowe i siermiężne nie ujawni się w ciałach dotąd „przeciwnych”?
Spektakl ma fenomenalny potencjał do dalszej ewolucji. Nie dlatego, że czegoś w nim brakuje — przeciwnie. Dlatego, że „orbity” same w sobie są przestrzenią nieskończonych możliwości.
Po wyjściu z sali zaczerpnąłem powietrza jak po długim nurkowaniu. Ale wrócę. Bo są takie nurkowania — w meandry osobowości, w te zardzewiałe tryby schematów — które trzeba wykonywać regularnie. Choćby po to, by przez zwykłe zaniedbanie nie wykrzywić własnej orbity.
